گزارش نخستین نشست تخصصی «هارمونی ادیان و مذاهب» در دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی
این نشست به مناسبت «هفته جهانی هارمونی ادیان» در ایران به همت معاونت پژوهشی دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی با حضور جمعی از استادان و صاحبنظران این حوزه شنبه ۱۸ بهمن 1404؛ ساعت ۱۴ تا 16 بهصورت مجازی برگزار شد.
دکتر محمدهادی فلاحزاده (ریاست دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی): هارمونی اجتماعی در قرآن؛ از کرامت ذاتی تا گفتگوی حکیمانه
رئیس محترم دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی در این نشست، مفهوم هارمونی اجتماعی را از منظر جامعهشناسی و آموزههای قرآنی بررسی کرد.
ایشان با اشاره به تنوع دینی، قومی و فرهنگی بهعنوان ویژگی ساختاری جوامع امروزی، تأکید کرد: «تنوع میتواند همظرفیتی برای غنای فرهنگی باشد و هم در صورت مدیریت نادرست، زمینهساز تنشهای اجتماعی».
دکتر فلاحزاده هارمونی اجتماعی را «وضعیت تعادل و هماهنگی نسبی در روابط بین افراد و گروهها» تعریف و تصریح کرد که این وضعیت نه خودجوش، بلکه نیازمند طراحی و تقویت ساختارهای نهادی، هنجاری و ارتباطی است.
وی با استناد به آیاتی از قرآن کریم از جمله «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ»، «لا إِکْراهَ فِی الدِّینِ» و «ادْعُ إِلی سَبیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ» اصول همزیستی مسالمتآمیز در قرآن را شامل کرامت ذاتی انسان، نفی اجبار در دین، دعوت حکیمانه و گفتگوی نیکو، و عدالت در همه روابط حتی با غیرهمکیشان برشمرد.
رئیس دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی در پایان خاطرنشان کرد: «این اصول قرآنی با مفاهیم جامعهشناسی همچون سرمایه اجتماعی، همبستگی اجتماعی و کنش ارتباطی هابرماس همخوانی دارد و میتواند بستر نظری و عملی برای تحقق هارمونی اجتماعی پایدار فراهم کند.»
دکتر سید علی بطحایی (معاون آموزش دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی): از هارمونی مذاهب تا هارمونی ادیان؛ ضرورت تغییر گفتمان
معاون پژوهشی و فناوری دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی در این نشست، با تمایز قائل شدن میان سه مفهوم «وحدت»، «همزیستی مسالمتآمیز» و «هارمونی»، بر ضرورت گذار به گفتمان هارمونی تأکید کرد.
دکتر بطحایی با نقد رویکردهای تاریخی در مطالعات ملل و نحل گفت: «اگر خواهان خاموش شدن آتش اختلافات در جهان اسلام هستیم، باید آتش را در کتابهای ملل و نحل خاموشکنیم؛ جایی که بهجای قلم، شمشیر به دست گرفته شد.»
وی هارمونی ادیان و مذاهب را «شناخت، احترام و همکاری فعالانه بین پیروان ادیان و مذاهب مختلف بدون ادعای برتری و بدون حذف دیگری» تعریف کرد و افزود: «دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی نه در شعار، بلکه در عمل پیشگام این هارمونی است. همکاری اساتید شیعه و سنی در ترجمه و تحقیق کتابهای مشترک، مصداق عینی این رویکرد است».
عضو هیئتعلمی دانشگاه با اشاره به ظرفیتهای گسترده پژوهشی در حوزه هارمونی، بر ضرورت گذار از پژوهشهای کتابخانهای به پژوهشهای میدانی و مسئلهمحور تأکید کرد و از راهاندازی «انتصابات سازمانی مشترک» میان اعضای هیئتعلمی شیعه و سنی خبر داد.
دکتر جلیل پروین (معاون آموزش دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی): هارمونی ذاتی مذاهب اسلامی در سه قلمرو وجودی انسان
معاون آموزشی دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی در سخنانی با عنوان «هارمونی مذاهب تا هارمونی ادیان»، به کشف هارمونی ذاتی میان مذاهب اسلامی پرداخت.
دکتر جلیل پروین با تقسیم قلمروهای دین متناظر با سه قلمرو وجودی انسان (جسم، ذهن و زبان، قلب) تصریح کرد: «در حوزه اعمال عبادی، اهل سنت و شیعه در ارکان اصلی مانند شهادتین، نماز، روزه، زکات و حج کاملاً هارمونیک و هماهنگ هستند. در حوزه اعتقادات نیز در اصول ایمان به خدا، فرشتگان، کتب، پیامبران و معاد هیچ اختلافی نداریم و تنها تفاوت در بحث امامت است که آنهم با تفکیک میان محبت، اطاعت و خلافت، دایره اختلاف بسیار محدود میشود.»
وی با بیان اینکه در حوزه اخلاقیات، هارمونی میان مذاهب اسلامی قریب به صددرصد است، تأکید کرد: «این هارمونی یک اختراع نیست، بلکه کشف حقیقت دین با نگاه کلان و اجتناب از ورود شیطان به جزئیات است.»
استاد دانشگاه در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به آیه ۶۲ سوره بقره، ایمان حقیقی به خدا، ایمان بهروز جزا و عمل صالح را ملاک نجات دانست و گفت: «ادیان الهی وحدت گوهری دارند و قاعده طلایی اخلاق یعنی «آنچه برای خود میپسندی برای دیگران نیز بپسند» در تمام ادیان ابراهیمی و حتی غیر ابراهیمی مشترک است.»
دکتر مسعود شاورانی (عضو هیئتعلمی دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی): محیطزیست؛ عرصهای برای همکاری مشترک پیروان ادیان
عضو هیئتعلمی دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی در این نشست، بر ظرفیت مسئله محیطزیست برای ایجاد هارمونی میان پیروان ادیان تأکید کرد.
ایشان با اشاره به بحرانهای زیستمحیطی بهعنوان چالش مشترک بشریت، همکاری پیروان ادیان در پروژههای محیط زیستی را زمینهسازی برای گفتگو و همکاریهای پایدارتر دانست.
نظر شما :